Astronomowie pokazali zdjęcia rzadkiego zjawiska na niebie
Tajemniczy łuk na nocnym niebie
Astronomowie opublikowali fotografie rzadkiego zjawiska widocznego na nocnym niebie. Na zdjęciach widać długi, purpurowy pas światła rozciągający się nad horyzontem. Zjawisko przypomina zorzę polarną, jednak różni się od niej kolorem, kształtem oraz sposobem powstawania.
Obiekt ten znany jest jako STEVE. Nazwa pochodzi od angielskiego określenia opisującego silną emisję światła związaną z szybkim przepływem cząstek w górnych warstwach atmosfery. Choć naukowcy badają go od kilku lat, wciąż nie wszystkie szczegóły jego natury są dokładnie wyjaśnione.
Publikowane zdjęcia mają znaczenie nie tylko estetyczne. Pomagają badaczom porównywać wygląd zjawiska w różnych miejscach i warunkach oraz lepiej rozumieć procesy zachodzące wysoko nad powierzchnią Ziemi.
Czym jest zjawisko STEVE?
STEVE pojawia się zwykle w czasie zwiększonej aktywności słonecznej, gdy do atmosfery dociera więcej naładowanych cząstek. W sprzyjających warunkach może być widoczny jako wąski, fioletowy lub purpurowy łuk. Czasami w jego pobliżu pojawiają się także krótkie, zielone smugi przypominające charakterystyczne „płoty”.
W odróżnieniu od typowej zorzy polarnej STEVE:
– ma zwykle bardziej jednolity, wąski kształt;
– często układa się w długi łuk biegnący ze wschodu na zachód;
– może utrzymywać się od kilkunastu minut do kilku godzin;
– występuje nieco niżej niż najjaśniejsze obszary zorzy;
– często pojawia się po zakończeniu głównej fazy zjawiska zorzowego.
Kolor STEVE jest związany między innymi z emisją światła przez cząsteczki i atomy znajdujące się w górnej atmosferze. Dokładny mechanizm powstawania tego odcienia zależy od wysokości, temperatury oraz ruchu cząstek.
Dlaczego zjawisko jest trudne do zaobserwowania?
STEVE nie pojawia się regularnie. Jego wystąpienie zależy od kilku czynników, w tym od aktywności Słońca, kierunku napływu cząstek oraz warunków panujących w ziemskiej magnetosferze. Nawet gdy wystąpi, może być widoczny tylko przez krótki czas.
Dodatkowym problemem jest zanieczyszczenie światłem. Jasne latarnie, reklamy i oświetlenie budynków sprawiają, że delikatne struktury na niebie stają się trudniejsze do zauważenia. Dlatego najlepsze obserwacje prowadzi się z dala od dużych miast, przy bezchmurnym niebie i dobrej widoczności horyzontu.
Zjawisko może również wyglądać inaczej zależnie od miejsca obserwacji. Dla jednej osoby będzie wyraźnym, purpurowym łukiem, a dla innej jedynie słabą, szarawą smugą widoczną na zdjęciu.
Co pokazują opublikowane fotografie?
Zdjęcia wykonane przez astronomów i doświadczonych obserwatorów pokazują kilka typowych cech tego zjawiska. Najczęściej jest ono znacznie węższe od klasycznej zorzy i ma wyraźnie odmienny, fioletowy odcień. Na niektórych fotografiach można zauważyć zielone, pionowe pasma znajdujące się poniżej głównego łuku.
Fotografie wykonywane aparatem często ujawniają więcej szczegółów niż ludzkie oko. Dzieje się tak, ponieważ aparat może przez dłuższy czas zbierać światło. Dzięki temu na zdjęciu pojawiają się kolory i struktury, które podczas krótkiej obserwacji są niemal niewidoczne.
Nie oznacza to jednak, że wszystkie kolorowe obrazy nocnego nieba przedstawiają STEVE. Podobny wygląd mogą mieć inne zjawiska atmosferyczne, a także fragmenty zorzy polarnej. Dlatego naukowcy analizują nie tylko zdjęcie, lecz także czas wykonania, położenie obserwatora i dane dotyczące aktywności słonecznej.
Jak odróżnić STEVE od zorzy polarnej?
Rozpoznanie zjawiska bez specjalistycznych instrumentów nie zawsze jest łatwe. Pomocne mogą być jednak podstawowe wskazówki:
Kształt
Zorza często tworzy szerokie, falujące pasma lub rozległe zasłony. STEVE zwykle ma postać długiego i stosunkowo wąskiego łuku.
Kolor
Zorza może przybierać odcienie zieleni, czerwieni, błękitu i fioletu. STEVE najczęściej kojarzony jest z kolorem purpurowym lub różowawym, choć jego wygląd zależy od warunków obserwacji i ustawień aparatu.
Położenie
Zjawisko często znajduje się bliżej równika niż typowe, intensywne obszary zorzy. Nie oznacza to jednak, że można je zobaczyć z dowolnego miejsca na Ziemi.
Czas trwania
STEVE może pojawić się po głównym rozbłysku zorzy i utrzymywać się przez pewien czas jako osobny, wyraźny łuk.
Jak przygotować się do obserwacji?
Osoby zainteresowane obserwacją nocnego nieba mogą zwiększyć swoje szanse, śledząc komunikaty o aktywności słonecznej i zorzach. Warto wybierać miejsca oddalone od miejskich świateł oraz sprawdzać prognozę zachmurzenia.
Przydatne będą:
– aparat lub telefon z trybem nocnym;
– stabilny statyw;
– zapasowa bateria;
– ciepła odzież;
– mapa nieba lub aplikacja astronomiczna;
– cierpliwość, ponieważ zjawisko może pojawić się niespodziewanie.
Podczas fotografowania warto wykonać kilka zdjęć z różnym czasem naświetlania. Zbyt długie naświetlanie może sprawić, że łuk będzie wyglądał na jaśniejszy i bardziej intensywny niż w rzeczywistości. Dobrze jest też zapisać godzinę oraz miejsce wykonania fotografii. Takie informacje mogą być przydatne przy późniejszej analizie.
Znaczenie obserwacji dla nauki
Badania nad STEVE pomagają lepiej poznać górne warstwy atmosfery oraz wpływ aktywności słonecznej na otoczenie Ziemi. Analiza tego typu zjawisk może dostarczać informacji o przepływie energii i cząstek w magnetosferze.
Dane pochodzą nie tylko z profesjonalnych obserwatoriów. Ważną rolę odgrywają także zdjęcia wykonywane przez amatorów. Wiele fotografii powstaje przypadkowo, podczas obserwowania zorzy lub fotografowania nocnego krajobrazu. Po połączeniu z pomiarami satelitarnymi i obserwacjami naziemnymi mogą stanowić wartościowe uzupełnienie badań.
Nocne niebo wciąż kryje tajemnice
Publikacja nowych zdjęć przypomina, że nawet stosunkowo bliskie otoczenie Ziemi może dostarczać niezwykłych widoków. STEVE jest rzadki, delikatny i trudny do przewidzenia, dlatego każda dobrze opisana obserwacja ma znaczenie.
Dla miłośników astronomii to przede wszystkim zachęta do uważnego spoglądania w niebo. Nie każde niezwykłe światło oznacza nowe odkrycie, ale wiele zjawisk można lepiej zrozumieć dzięki cierpliwej obserwacji, dokumentowaniu i porównywaniu danych. Adres obrazów tego typu pokazuje również, jak współpraca profesjonalnych astronomów i amatorów pomaga poznawać procesy zachodzące wysoko nad naszymi głowami.
